Turcja w sandałach

Wprowadzenie

"Gniew Achila, Bogini, głoś, obfity w szkody,
Który ściągnął klęsk tyle na greckie narody,
Mnóstwo dusz mężnych wcześnie wtrącił do Erebu,
A na pastwę dał sępom i psom bez pogrzebu
Walające się trupy rycerskie wśród pola:
Tak to Zeusa wielkiego spełniała się wola
Odtąd, gdy się zjątrzyli sporem niebezpiecznym
Agamemnon, król mężów, z Achilem walecznym."

Homer, Iliada, Księga Pierwsza, tłumaczenie Franciszek Ksawery Dmochowski

Od tysięcy lat pieśń Homera pobudzała wyobraźnię poszukiwaczy przygód oraz wielbicieli mitów greckich. Również obecnie wielu podróżnych, mając w pamięci pierwsze wersy Iliady, kieruje swe kroki w kierunku Troi, położonej w regionie Morza Marmara, w północno-zachodniej części Turcji.

Jednakże wielu z nich czeka rozczarowanie. Niestety, pozostałości wspaniałego niegdyś grodu króla Priama, w porównaniu z imponującymi ulicami Efezu, wspaniałym teatrem z Aspendos czy stadionem z Afrodyzji,  nie mają zbyt wiele do zaoferowania tłumnie odwiedzającym je turystom. Jednakże przecież nie o stan obecny chodzi odwiedzającym, ale o magię mitycznego miejsca, opiewanego przez Homera.

Na pamiątkę wydarzeń opisanych w Iliadzie, jak również w celu uczynienia wizyty w Troi ciekawszą, postawiono przed wejściem "replikę" drewnianego konia, za pomocą którego przebiegły Odyseusz zdołał przechytrzyć Trojańskich wojowników i zdobyć gród oblegany bez powodzenia przez dziesięć lat. Drewniana konstrukcja, witająca obecnie zwiedzających Troję, budzi mieszane uczucia. Niektórzy mogą czuć się oburzeni tak powierzchownym potraktowaniem starożytnego miejsca. Inni z radością zrobią sobie z koniem, lub nawet w nim, zdjęcie.

Powrót do spisu treści

Historia

Troja położona jest na 15-metrowym wzgórzu, kryjącym w sobie ślady kolejnych fal osadnictwa. Archeologowie w celu usystematyzowania dziejów Troi, podzielili jej historię na dziewięć chronologicznych warstw.

Historia miasta sięga roku 3000 przed naszą erą, kiedy to najprawdopodobniej powstała tu pierwsza osada, oznaczana obecnie jako Troja I (3000 r. p.n.e. - 2500 r. p.n.e.). Obecnie można podziwiać odrestaurowaną bramę do tej osady oraz jedno z domostw. Mieszkańcy Troi I używali narzędzi z miedzi i z brązu.

Obejrzyj galerię zdjęć Troi I.

Troja II (2500 r. p.n.e. - 2200 r. p.n.e.) to faktycznie aż 7 warstw położonych jedna na drugiej. Każda z nich była otoczona murami miejskimi. Znaleziska archeologiczne z tego okresu to ceramika wyprodukowana przy użyciu koła garncarskiego oraz srebrna, złota i bursztynowa biżuteria.

Obejrzyj galerię zdjęć Troi II i III.

Troja III, IV i V (2200 r. p.n.e. - 1700 r. p.n.e.) to okres stopniowego rozwoju miasta. Znaleziska z tych warstw wskazują na związki handlowe pomiędzy Troją a wczesno-greckimi państwami-miastami, między innymi Mykenami. 

Troja VI (1700 r. p.n.e. - 1300 r. p.n.e.) została zniszczona przez trzęsienie ziemi. Z tego okresu pochodzi bardzo niewiele znalezisk.

Troja VII (1300 r. p.n.e. - 950 r. p.n.e.) to najprawdopodobniej właściwa Troja homerycka, oblegana przez armię Agamemnona. Archeologowie znaleźli w niej ślady ogromnego pożaru, który może być dowodem zniszczenia miasta po jego zdobyciu.

Obejrzyj galerię zdjęć Troi VI i VII.

W czasach pomiędzy Troją VII a VIII (aż do 700 r. p.n.e.) nie znaleziono śladów osadnictwa, co oznacza, że w owym czasie wzgórze nie było zamieszkałe lub znajdowała się na nim jedynie niewielka osada. 

Troja VIII (700 r. p.n.e. - 85 r. p.n.e.) to czasy ponownego rozkwitu miasta, o czym świadczą ruiny wspaniałej Świątyni Ateny oraz pozostałości dwóch ołtarzy.

Troja IX (85 r. p.n.e. - 500 r. n.e.) nazywana była Ilium. Było to miasto hellenistyczno-rzymskie, a najciekawsze odkrycia z tej warstwy to odeon i buleterion.

Obejrzyj galerię zdjęć Troi VIII i IX.

Po upadku Zachodniego Cesarstwa Rzymskiego również Troja popadła w ruinę i stopniowo uległa zapomnieniu. Z czasem przestano wierzyć w jej rzeczywiste istnienie, a historia wojny trojańskiej została zachowana jedynie w formie mitu.

Obejrzyj kolekcję znalezisk archeologicznych z Troi, wystawioną w Muzeum Archeologicznym w Istanbule.

Powrót do spisu treści

Wojna Trojańska

Historia Wojny Trojańskiej, a właściwie jej ostatniej fazy, została przedstawiona w Iliadzie starożytnego barda Homera. Nie wiadomo dokładnie, kiedy powstała ta opowieść. Niektórzy sądzą, że niedługo po samej wojnie, która toczyła się w XII wieku p.n.e., inni, w tym Herodot, podają raczej IX wiek p.n.e.

Przyczynę wybuchu Wojny Trojańskiej zna chyba prawie każdy. Dla przypomnienia: poszło oczywiście o kobietę, i to najpiękniejszą, czyli o Helenę, żonę Menelaosa. Królewicz trojański Parys "wygrał" ją dzięki korzystnemu dla Afrodyty - greckiej bogini miłości - wyrokowi wydanemu w pierwszym w historii konkursie piękności. Obiecaną mu Helenę uprowadził z Myken i przywiózł do Troi, grodu rządzonego przez jego ojca - króla Priama.

Uprowadzenie pięknej Heleny w oczywisty sposób wzburzyło Greków, tym bardziej, że jej prawowity mąż był rodzonym bratem króla Myken Agamemnona. Wojska greckie przeprawiły się przez Morze Egejskie i przez dziesięć lat oblegały Troję. W końcu miasto upadło, głównie dzięki przebiegłości Odyseusza, który wpadł na pomysł skonstruowania drewnianego konia. W tej dziwacznej konstrukcji ukryli się najdzielniejsi greccy wojownicy, a pozostałe wojska udały odwrót. Rozradowani mieszkańcy Troi wprowadzili konia do miasta i rozpoczęli świętowanie końca wyniszczającej wojny. Wtedy pod osłoną nocy Odyseusz i jego towarzysze otworzyli bramy miasta, wpuszczając główne wojska greckie. Rozpoczęła się rzeź, zakończona upadkiem i spaleniem Troi.

Powrót do spisu treści

Odkrycie Troi

Starożytna Troja została ponownie odkryta dla świata przez dziewiętnastowiecznego amatora-archeologa i poszukiwacza przygód Heinricha Schliemanna. Ponieważ miasto istniało przez wiele stuleci, w rzeczywistości jest całą serią miast, budowanych jedno na drugim. Schliemann, pragnąc dotrzeć do wymarzonej Troi opisywanej przez Homera, prowadząc wykopaliska poczynił więcej szkody niż pożytku, niszcząc kilka górnych warstw miasta.

Fascynująca biografia Heinricha Schliemanna, archeologa-amatora, poligloty oraz, niestety, z punktu widzenia współczesnej archeologii, wandala, jest przedstawiona w niezwykle interesującej książce "Bogowie, groby i uczeni. Powieść o archeologii".

Powrót do spisu treści

Informacje dla zwiedzających

Troja jest zabytkiem wpisanym na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Zwiedzanie ruin Troi jest możliwe w czasie oficjalnych godzin otwarcia: * w sezonie letnim (od początku maja do 15. września) od godziny 8.30 do 19.00 * w sezonie zimowym (od 16. września do końca kwietnia) od godziny 8.30 do 17.00.

Cena biletów wstępu wynosiła w 2008 roku 15 lir tureckich. Dodatkowo płatny jest parking położony tuż przy wejściu na teren wykopalisk.

Troję można zwiedzać indywidualnie, posiłkując się informacjami przedstawionymi na barwnych planszach informacyjnych (w języku angielskim, niemieckim i tureckim) oraz zakupionymi przy wejściu planami i przewodnikami książkowymi. Można również wynająć sobie przewodnika dla grupy. Zwiedzanie z przewodnikiem trwa około 1,5 godziny.

Powrót do spisu treści